УИХ 2027 оны төсвийг 39.2 их наяд төгрөгийн орлого, 41.5 их наяд төгрөгийн зарлагатайгаар эцэслэн баталлаа. Ингэснээр ирэх онд сарын 792 мянган төгрөг хүртэлх цалингаас хувь хүний орлогын албан татвар авахгүй болж, тэтгэвэр болон төрийн албан хаагчдын цалин нэмэгдэнэ.

Санал хураалтад 110 гишүүн оролцож, 82.7 хувь нь (91 орчим гишүүн) дэмжсэнээр 2027 оны төсөв эцэслэн батлагдлаа. Орлого, зарлагын зөрүүгээс харахад ирэх оны төсөв 2.3 их наяд төгрөгийн алдагдалтай байна.

Засгийн газрын өргөн барьсан хувилбартай харьцуулахад төсөв хэлэлцүүлгийн явцад багассан. Засгийн газар 2027 оны төсвийн төслийг 41.3 их наяд төгрөгийн орлого, 43.6 их наяд төгрөгийн зарлагатай, 2.306 их наяд төгрөгийн алдагдалтайгаар УИХ-д өргөн барьсан.  Эцсийн хувилбарт орлого, зарлагын аль аль нь ойролцоогоор 2.1 их наяд төгрөгөөр буурсан ч алдагдлын хэмжээ бараг өөрчлөгдөөгүй.

УИХ-ын даргын онцолсон зүйл

УИХ-ын дарга С.Бямбацогт энэ төсвөөр иргэдийн гар дээр үлдэх мөнгө нэмэгдэж байгааг онцоллоо. Мөн Засгийн газар батлагдсан төсвийг үр дүнтэй хэрэгжүүлж, үнийн өсөлтийг хязгаарлах, иргэдийн бодит орлогыг хамгаалахад онцгой анхаарах ёстойг тэмдэглэв. Түүний хэлснээр давхардсан тоогоор 2 сая орчим иргэн, 220 мянга орчим бизнес эрхлэгч, аж ахуйн нэгж төсвийн үр өгөөжийг шууд хүртэнэ.

Иргэдэд хамаарах гол шийдвэрүүд

• Татварын хөнгөлөлт. Сарын 792 мянган төгрөг хүртэлх цалингаас хувь хүний орлогын албан татвар авахгүй. Төслийн шатанд татвар, нийгмийн даатгалын хөнгөлөлт нийтдээ 1 их наяд төгрөг болж, нэг саяас олон иргэнд хүрнэ гэж тооцоолж байв.
• Тэтгэвэр. Тэтгэврийн шинэчлэл үргэлжилж, дундаж тэтгэвэр 1.3 сая төгрөгт хүрнэ. Төслийг өргөн барих үед Ерөнхий сайд Н.Учрал ирэх онд тэтгэвэр дунджаар 1,335,400 төгрөг болно гэж мэдэгдэж байсан.
• Төрийн албан хаагчдын цалин. 2027 оны II улирлаас төрийн үйлчилгээний албан хаагчдын цалин 10 хувь, төрийн захиргааны болон тусгай албан хаагчдын цалин 20 хувиар нэмэгдэнэ. Цалингийн нэмэгдэлд 887.1 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн бөгөөд 211,600 орчим албан хаагчид хамаарна.
• Эм. Ахмад настан болон зорилтот бүлгийн иргэдийн өргөн хэрэглэдэг даралт, зүрх судас, чихрийн шижингийн зарим эмийн төлбөрийг эрүүл мэндийн даатгал 100 хувь хариуцна.
• Орон сууц. 16 мянган иргэнийг орон сууцтай болоход дэмжиж, ипотекийн зээлийн санхүүжилтийг 500 сая ам.доллар хүртэлх шинэ эх үүсвэрээр нэмэгдүүлнэ. Төслийн танилцуулгаар 16 мянган өрхийн 14 мянга нь ипотекийн 6 хувийн зээлд хамрагдана. gogo
• Ногоон зээл. Хашаандаа амьдарч, сэргээгдэх эрчим хүч ашигладаг өрхөд зориулж 25 тэрбум төгрөгийн хөнгөлөлттэй ногоон зээлийн эх үүсвэрийг төсөвт суулгажээ.

Бизнес ба бүтээн байгуулалт

180 мянга орчим аж ахуйн нэгж, бизнес эрхлэгчийн татварын ачаалал 246 тэрбум төгрөгөөр буурна. Жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдэд жилийн 10 хувийн хүүтэй хөнгөлөлттэй зээл олгоно. Бүтээн байгуулалтын хүрээнд 338 км авто зам тавьж, эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр нэмнэ. Мөн ачаа тээврийн цахилгаан автомашин, механизмыг гаалийн албан татвараас чөлөөлөх бөгөөд энэ нь 2027 оны төсөвт 110 орчим тэрбум төгрөгийн нөлөө үзүүлнэ.

Орлогын томоохон эх үүсвэрийн нэг нь Оюу толгой юм. Төслийн танилцуулгад 2027 онд Оюу толгойгоос төрийн эзэмшилд ногдох ногдол ашгаас 3 их наяд төгрөг төсөвт төвлөрнө гэж тооцсон байна.

Хэлэлцүүлгийн явц

Ерөнхий сайд Н.Учрал, Сангийн сайд З.Мэндсайхан нар 2026 оны 8 дугаар сарын 31-нд төсвийн багц хуулийн төслүүдийг УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод өргөн барьсан. Үүний дараа 9 дүгээр сарын 25-нд улсын төсөв, Үндэсний баялгийн сан, Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2027 оны төсвийн анхны хэлэлцүүлэг болсон. Ерөнхий аудитор С.Магнайсүрэн 9 дүгээр сарын 26-нд төсвийн төсөлд өгсөн аудитын дүгнэлтээ УИХ-д танилцуулсан.

Шинжээчдийн сануулга

Хэлэлцүүлгийн үеэр эдийн засагчид төсөв хэт тэлж байгааг шүүмжилсэн. Банк санхүүгийн академийн ерөнхий эдийн засагч Ч.Сосорбарамын хэлснээр 2020 онд 13.9 их наяд төгрөг байсан улсын төсвийн зарлага 2027 оны төслөөр 43.6 их наядад хүрч, цар тахлын үеийнхээс гурав дахин өсөх байв. Мөн уул уурхайн экспорт нэмэгдвэл инфляц 18.6 хувьд хүрэх эрсдэлтэйг сануулжээ. Эцсийн хувилбарт зарлагыг 41.5 их наяд болгож бууруулсан ч инфляцыг хязгаарлах нь Засгийн газрын гол сорилт хэвээр байна. УИХ-ын дарга ч үнийн өсөлтийг хязгаарлахыг онцолсон нь үүнтэй холбоотой.